قاسم بن يوسف ابو نصرى هروى
194
ارشاد الزراعه ( فارسى )
آورند و چون درخت خرما كه ماده باشد و بار نياورد ، قدرى از شكوفه درخت مذكور بر آن نهند بار آورد . توت توت - شيرين وى گرم و تر است ، طبع را نرم دارد و معده را بد است ، مصلح وى ترشى ، ترش وى كه شاهتوت است سرد و خشك است ، دفع صفرا كند ، دير هضم شود ، مصلح وى شيرينى . شعر شهتوت كه تا آمده از روضهء رضوان * چون ديدهء عاشق همه خونابهچكان است اما نهال شيرين ، بر سه نوع حاصل مىشود : اول قلم است كه از درخت اصلى باشد . دوم نهال است كه از عروق درخت رويد . افلاطون حكيم گويد كه چون در موضعى كارند و سبز شود ، اولى آن بود كه بموضع ديگر نقل كنند كه خوب روش مىكند ، سوم بذر است كه زمين آن را شديار نموده انبار و ريگ ريزند و كود پل نمايند و چون حوت شود بذر آن را دو روز در آب نموده بشويند كه دانهدانه شود بعد از آن بريگ برهم نموده بذر نمايند و بر روى آن ريگ ريزند و آب دهند و چون در حوت بذر نشود ، در جوزا از توت رسيده بشرح صدر بذر نمايند و چون يك ساله شود ، چهار انگشت از روى خاك گذاشته تتمه را قلم نمايند ، كه نوچه خوب پيدا سازد و چون نهال رسيد هرجا خواهند كارند و توت بيدانه پيوند نمايند كه بغايت اعلاست ، بمثابه شيرين و لطيف مىشود كه از آن دوشاب مىپزند و از توتهاى ديگر نيز كه شيرين بود دوشاب توان پخت و شاهتوت را اگر بذر نمايند نيز سبز مىشود اما دستور آنست كه پيوند نمايند . در پيوند كردن مذكور خواهد شد .